Η Γυναίκα στην Ύπαιθρο: Πάντα παρούσα, πάντα εργάτρια – Στο τιμόνι της επιβίωσης από την παράδοση των γιαγιάδων στην τεχνολογία του σήμερα

Επιμέλεια: Κων/νος Στογιαννάρης
Μέλος της Έ.ΔΗ.Π.Η.Τ Μακεδονίας - Θράκης

Συνηθίσαμε στις μέρες μας να θεωρούμε τον πρωτογενή τομέα ως έναν χώρο αποκλειστικά ανδροκρατούμενο, όμως η ιστορία της ελληνικής υπαίθρου μαρτυρά το αντίθετο. Η γυναίκα δεν «μπήκε» τώρα στο χωράφι και στο μαντρί· ήταν πάντα εκεί, ως ο αφανής αλλά απαραίτητος πυλώνας της αγροτικής οικογένειας.

Σήμερα, παρόλο που η τεχνολογία έχει κάνει τον χειρισμό των μηχανημάτων πιο εύκολο από ποτέ, προκύπτει ένας σοβαρός προβληματισμός: Γιατί οι νέες γυναίκες που επιλέγουν αυτόν τον δρόμο είναι πλέον λιγότερες, ενώ οι γιαγιές μας κράτησαν τη γη όρθια κάτω από πολύ πιο αντίξοες συνθήκες;

Η Πολυμηχανή της Παραδοσιακής Οικογένειας

Παλαιότερα, η γεωργία και η κτηνοτροφία ήταν καθαρά οικογενειακές υποθέσεις. Ενώ ο άνδρας εμφανιζόταν συχνά ως ο «αρχηγός», η γυναίκα ήταν εκείνη που έπρεπε να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κόσμους: το σπίτι και την παραγωγή. Δεν ήταν μόνο η φροντίδα των παιδιών και το μαγείρεμα, που τότε ήταν μια διαδικασία πολύ πιο επίπονη. Σε μια κτηνοτροφική οικογένεια, η γυναίκα ήταν εκείνη που θα άρμεγε, που θα φρόντιζε τα ζώα και θα μετέτρεπε την πρώτη ύλη σε προϊόν (τυρί, γιαούρτι, ζυμαρικά), εξασφαλίζοντας την οικονομία του σπιτιού. Ήταν μια δουλειά σκληρή και χειρωνακτική.

Η Τεχνολογία στην Υπηρεσία της Παραγωγής

Ιστορικά, το τρακτέρ παρέμενε ένας ανδροκρατούμενος χώρος λόγω της μυϊκής δύναμης που απαιτούσαν τα παλαιότερα μηχανήματα. Σήμερα, τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Τα σύγχρονα γεωργικά μηχανήματα με υδραυλικά συστήματα και αυτοματισμούς καθιστούν τον χειρισμό τους εξαιρετικά πιο εύκολο. Η τεχνολογική πρόοδος άνοιξε την πόρτα για τις γυναίκες, κάνοντας το φύλο του χειριστή δευτερεύον μπροστά στην τεχνική κατάρτιση.

Η Οικονομική «Ψαλίδα» και η Εγκατάλειψη

Ωστόσο, η τεχνολογική εξέλιξη έρχεται με βαρύ τίμημα. Το κόστος των γεωργικών εφοδίων, των καυσίμων και των σύγχρονων μηχανημάτων αυξάνεται συνεχώς, καθιστώντας μια αγροτική επιχείρηση εξαιρετικά δαπανηρή. Την ίδια στιγμή, ο παραγωγός βλέπει τις τιμές πώλησης των προϊόντων του να μειώνονται, ενώ στον τελικό καταναλωτή το προϊόν φτάνει ακριβότερο. Αυτή η οικονομική ασφυξία, σε συνδυασμό με την έλλειψη υποδομών στην περιφέρεια (υγεία, παιδεία), οδηγεί σε ένα οξύ δημογραφικό πρόβλημα. Όταν οι νέες γυναίκες εγκαταλείπουν το χωριό για την πόλη αναζητώντας ασφάλεια, οι τοπικές κοινωνίες οδηγούνται στην ερημοποίηση. Χωρίς γυναίκες στην ύπαιθρο, δεν υπάρχει ανανέωση, δεν υπάρχουν σχολεία, δεν υπάρχει αύριο.

Η Αναγνώριση και το Μέλλον

Σήμερα, κάθε νέα γυναίκα που επιλέγει να μείνει στο χωριό αποτελεί έναν ηρωικό κρίκο σε μια αλυσίδα αιώνων. Είναι μια επιλογή απέναντι στην εγκατάλειψη της επαρχίας και την οικονομική αβεβαιότητα. Η διαφορά είναι ότι πλέον η προσφορά της αναγνωρίζεται και η παρουσία της στο τιμόνι –είτε ενός υπερσύγχρονου μηχανήματος είτε της ίδιας της επιχείρησης– είναι το σύμβολο μιας υπαίθρου που αρνείται να παραδοθεί στη σιωπή.